Bir sabah bilgisayarını açtığında depolama alanının neredeyse dolduğunu gördüğünü hayal et. Elinde bir 1 TB’lık harici disk var. Fakat içine yüklediğin dosyaları saydığında, “Bu kadar dosya 1 TB’ı dolduramaz ki!” diye düşünüyorsun. İşte tam bu noktada, dijital dünyanın küçük ama kritik bir farkı devreye giriyor: TB (Terabyte) ile TiB (Tebibyte) arasındaki fark.

Bu fark, aslında bilgisayarların matematiğiyle insanların matematiği arasındaki eski bir “anlaşmazlığa” dayanıyor.

Kısacık Bir Yolculuk: Sayıların Dünyası

Bilgisayarlar ikili sayı sistemi (binary) kullanır. Yani onlar için her şey 1 ve 0’lardan ibarettir. Biz insanlar ise onluk sistem (decimal) kullanırız.

İşte bu iki bakış açısı, depolama birimlerinde kafa karışıklığına yol açar.

Terabyte (TB): 10 tabanlıdır.
1 TB = 1.000.000.000.000 byte
Tebibyte (TiB): 2 tabanlıdır.
1 TiB = 1.099.511.627.776 byte

Yani aslında 1 TiB ≈ 1.1 TB’dir.

Peki Bu Neden Önemli?

Depolama üreticileri (disk, SSD, USB vb.) ürünlerini TB üzerinden pazarlamayı tercih eder çünkü rakam daha büyük görünür. Mesela:

“1 TB” yazan bir diskiniz varsa, işletim sistemi bunu yaklaşık 0.91 TiB olarak gösterir.
Çünkü bilgisayar, her şeyi ikili sistemle (binary) hesaplar ve TiB üzerinden ölçer.

Sonuç: Kullanıcı olarak kendini biraz “kandırılmış” hissedersin.

Gerçek Hayattan Bir Örnek

Ali, üniversitede bilgisayar mühendisliği okuyan meraklı bir öğrenciydi. Yeni aldığı 2 TB’lık diski heyecanla bilgisayarına taktı. Ama Windows ona 1.81 TB yerine 1.81 TiB göstermeye kalkınca kafası karıştı.

Arkadaşı Zeynep gülerek şunu söyledi:
“Ali, üretici sana terabayt sattı, bilgisayarın ise bunu tebibayt olarak okuyor. Yani ikisi de doğru söylüyor, sadece farklı diller konuşuyorlar.”

Ali o an fark etti ki, mesele depolamanın eksik olması değil, matematiğin diliydi.

Kısaca Farklar

Özellik	TB (Terabyte)	TiB (Tebibyte)
Sistem	Onluk (10 tabanlı)	İkilik (2 tabanlı)
Tanım	1 TB = 10¹² byte	1 TiB = 2⁴⁰ byte
Kullanım	Donanım üreticileri, pazarlama	İşletim sistemleri, yazılım
Görünen Fark	Daha büyük görünür	Daha küçük görünür (ama gerçeğe daha yakın)

Sonuç: Küçük Fark, Büyük Anlam

Aslında ikisi de doğru: TB pazarlamacıların, TiB ise bilgisayarların dilidir. Ama kullanıcı için önemli olan, depolama alanının neden “eksikmiş gibi” göründüğünü bilmektir.

Bir dahaki sefere diskin kapasitesi sana az görünürse, unutma: Kaybolan gigabaytlar değil, sadece iki farklı matematik dilinin çakışmasıdır.