1) Hikâyenin Başlangıcı

Bir ev düşün. Salonda bilgisayar, odada tablet, koridorda yazıcı… Hepsi kabloyla veya Wi-Fi ile aynı modeme bağlı. Her cihaz diğerine anında ulaşabiliyor. İşte bu küçük, samimi iletişim ağına LAN (Local Area Network) deniyor. Hızlı, düşük gecikmeli, sanki herkesin aynı masada oturduğu bir sohbet ortamı.

Şimdi sahneyi büyütelim. İstanbul’daki merkez ofis ile Gaziantep’teki şube arasında veri taşımamız gerekiyor. Burada işler evdeki kadar basit değil. Araya kilometreler, servis sağlayıcılar, güvenlik önlemleri giriyor. İşte bu uzak mesafeli yolculuğu organize eden ağ da WAN (Wide Area Network).

A diagram of a house with a person sitting at a computer

AI-generated content may be incorrect.

2) LAN Karakteri – Mahalle Arkadaşı

LAN, küçük alanların kahramanıdır.

Hızlıdır: Dosyaları gigabit, hatta günümüzde 10 gigabit hızlarla aktarabilir.
Yakındır: Gecikme neredeyse yoktur. Milisaniyeler değil, mikrosaniyelerle ölçülür.
Senindir: Kablolaması, cihazları genelde sana aittir. Modem, switch, access point tamamen kontrolündedir.
Güvenlidir: Kapalı devre olduğundan dış tehditlere daha az açıktır.

LAN, aynı apartmanda oturan komşuların birbirine tencere-tava ödünç vermesi gibidir. Her şey çabuk, güvenilir ve yakın.

3) WAN Karakteri – Uzak Yolcu

WAN ise farklı şehirlerdeki ofisleri, hatta farklı ülkelerdeki kıtaları birbirine bağlayan bir yolcu gibidir.

Yol uzundur: Gecikme artar, hız LAN kadar yüksek olamaz.
Yol servis sağlayıcıya aittir: Fiber hatlar, uydu bağlantıları veya özel devreler kullanılır. Sen sadece bu yollardan “bilet alırsın.”
Kuralları vardır: Güvenlik, VPN, şifreleme, trafik yönetimi gibi önlemler almak zorunludur.
Maliyetlidir: Ne kadar çok şehir ve ülke bağlamak istersen, o kadar fazla servis sağlayıcıya ödeme yapman gerekir.

WAN, bayramda memlekete giderken otobüse binmek gibidir. Yolda mola verirsin, trafik olur ama sonunda sevdiklerine ulaşırsın.

4) Günlük Hayattan Benzetmeler

LAN = Evdeki aile sohbeti. Herkes aynı odada, hızlıca konuşup anlaşabiliyor.
WAN = Başka şehirdeki akrabalara telefon açmak. Görüşme olur ama arada gecikme ve kesinti yaşanabilir.
LAN = Mahalle bakkalı. Yakın, tanıdık, hızlı.
WAN = Şehirler arası süpermarket zinciri. Uzak, daha karmaşık ama daha kapsamlı.

5) Küçük Bir Tablo

Özellik	LAN	WAN
Kapsam	Ev, ofis, okul	Şehirler, ülkeler
Hız	Çok yüksek (1-100 Gbps)	Daha düşük (Mb/s - Gb/s)
Sahiplik	Sana/Kuruma ait	Servis sağlayıcıya ait
Gecikme	Çok düşük (≈1 ms)	Daha yüksek (10-200 ms)
Güvenlik	Daha kolay yönetilir	Daha fazla önlem gerektirir

6) Senaryolarla Anlatım

Ev LAN’ı: Oyun oynarken bilgisayar ile modem arasındaki iletişim. Ping değerleri çok düşük.
Şube Ofisi WAN’ı: Gaziantep şubesinden İstanbul merkezdeki sunucuya bağlanmak. Yolda onlarca kilometre fiber kablo, belki de birkaç yönlendirici var.
Global WAN: Bir şirketin Amerika’daki ofisi ile Türkiye’deki ofisinin özel hatlarla bağlı olması. Burada internet değil, direkt kiralanmış devreler kullanılabilir.

7) Son Söz

LAN ve WAN birbirini tamamlayan iki karakterdir. LAN olmadan evde işler yürümez, WAN olmadan uzak ofislerle iletişim kuramazsın. LAN, küçük alanın kahramanı; WAN, uzun yolun yolcusudur.

Ve unutma: Teknoloji dünyasında en keyifli hikâyeler, bu iki karakterin el ele verip çalıştığında başlar.