Ağ Topolojisi ve Haritalama

Ağ Topolojisi Nedir?

Ağ topolojisi, bir bilgisayar ağındaki düğümlerin (bilgisayarlar, sunucular, yönlendiriciler, anahtarlar vb.) fiziksel veya mantıksal düzenlemesini ifade eder. İki temel türü vardır:

Fiziksel Topoloji

Cihazların fiziksel bağlantı şeklini gösterir.
Örnekler:

Yıldız (Star): Tüm cihazlar merkezi bir anahtara/huba bağlıdır (En yaygın model).
Halka (Ring): Cihazlar bir dairesel düzende bağlanır (Token Ring ağları).
Doğrusal (Bus): Tüm cihazlar tek bir ana kabloya bağlıdır (Eski Ethernet ağları).
Ağaç (Tree): Hiyerarşik yapı; birden çok yıldız topolojisinin birleşimi.
Kafes (Mesh): Her cihaz diğerlerine doğrudan bağlıdır (Yüksek artıklık için).

Fiziksel Topoloji Detayları (Layer 1-2)

Kablo Altyapısı Standartları

IEEE 802.3 (Ethernet) Alt Tipleri:

A screenshot of a black screen

AI-generated content may be incorrect.

Fiber Optik Dağıtım:

OS1/OS2: Single-mode (10-40km)
OM3/OM4: Multimode (550m @ 10G)
CWDM/DWDM: Dalga boyu çoğullama

Anahtar (Switch) / Router Port Yönetimi Nedir?

Port yönetimi, bir anahtar (switch) veya yönlendirici (router) üzerindeki fiziksel ya da sanal bağlantı noktalarının (ports) ağ trafiğini düzgün ve güvenli şekilde yönlendirecek şekilde yapılandırılmasıdır.

Terim	Açıklama
Port	Cihaza bağlı ethernet giriş-çıkış noktası. RJ-45 girişleri.
Interface	Portlara verilen teknik isim. (örnek: GigabitEthernet0/1)
VLAN	Sanal ağlar. Bir switch üzerindeki portlar farklı ağlarda çalışabilir.
Trunk	VLAN’ları taşıyan port türü. Genellikle switch–switch ya da switch–router arasında kullanılır.
Access Port	Tek bir VLAN’a atanmış port türü. Genellikle kullanıcı bilgisayarları bağlanır.

Portların Görevleri

Anahtarlarda (Switch):

Bilgisayar, yazıcı gibi uç cihazlara bağlantı sağlar.
VLAN yapılandırmaları yapılır.
Trafik filtrelemesi (ör. sadece belirli MAC adreslerine izin verme) yapılabilir.

Router’larda:

Ağlar arası yönlendirme yapar.
Her port farklı ağlara bağlı olabilir (WAN / LAN).
IP adres atanır.
NAT, DHCP gibi hizmetler portlara bağlı olarak yapılandırılır.

Switch Portları	Router Portları
VLAN yapılandırılır	IP yapılandırılır
Access/Trunk ayarlanır	Routing yapılır
Fiziksel bağlantı noktalarıdır	Ağ geçidi görevi görür

Mantıksal Topoloji

Verinin ağ üzerinde nasıl aktığını gösterir.
Örnekler:

Ethernet: CSMA/CD (Çarpışma algılamalı) protokolü kullanır.
Token Ring: Veri iletimi için "token" adı verilen özel sinyal dolaşır.,

Mantıksal Topoloji (Layer 2-3)

Sanal Ağ Yapıları

VLAN Yönetimi:

Native VLAN güvenlik riskleri
PVLAN (Private VLAN) izolasyon
VXLAN (Virtual Extensible LAN): 24-bit VNI, overlay ağlar

Yönlendirme Protokolleri

Protocol	AD	Convergence	Use Case
OSPF	110	Fast	Enterprise
EIGRP	90	Very Fast	Cisco-only
BGP	20	Slow	WAN/Internet Edge
IS-IS	115	Fast	SP/Carrier

Ağ Haritalama Nedir?

Ağ haritalama, bir ağın görselleştirilmesi ve dokümantasyonu sürecidir. Bu işlem:

Ağdaki tüm cihazları (IP/MAC adresleri, bağlantı noktaları),
Bağlantı yollarını,
Alt ağ yapılarını,
Cihazların konfigürasyonlarını ortaya çıkarır.

Nasıl Çalışır?

Keşif (Discovery):

Ping Taraması: IP aralıklarını tarayarak aktif cihazları bulma.
SNMP (Simple Network Management Protocol): Cihaz bilgilerini sorgular.
CDP/LLDP: Cisco ve diğer cihazların komşu bilgilerini paylaşan protokoller.
ARP Tabloları: Yerel ağdaki IP-MAC eşleşmelerini listeler.

Veri Toplama:

Port tarama (Nmap gibi araçlarla),
Bant genişliği kullanımı analizi,
Cihaz yazılım versiyonları.

Görselleştirme:

Topoloji haritaları oluşturma (Lucidchart, SolarWinds gibi araçlarla),
Bağlantıların yönlerini ve türlerini (kablolu/kablosuz) gösterme.

Kullanılan Araçlar

Araç Türü	Örnekler	Kullanım Amacı
Tarama Araçları	Nmap, Angry IP Scanner	Aktif cihaz ve port keşfi
Protokol Analizörü	Wireshark, tcpdump	Ağ trafiğini inceleme
SNMP Araçları	SolarWinds, PRTG	Cihaz performans izleme
Görselleştirme	Draw.io, Microsoft Visio	Topoloji diyagramı oluşturma
Otomatik Haritalama	Auvik, NetBrain	Dinamik ağ haritalama

Ağ Haritalama Teknikleri

Keşif Metodolojileri

Pasif Keşif:

ARP Cache analizi
NetFlow/IPFIX veri akışları
SNMP Traps (v2c/v3)

Aktif Keşif:

CDP/LLDP Manipülasyonu: lldp run (Cisco), lldpd (Linux)

Topoloji Çıkarma Algoritmaları

Spanning Tree Protokolü (802.1D/w/s) analizi
Traceroute Tabanlı

Enterprise Seviye Haritalama Araçları

Otomatize Çözümler

SolarWinds NCM (Network Configuration Manager)
NetBrain: Dynamic Map Automation
Auvik: Real-time Traffic Heatmaps

Güvenlik ve Optimizasyon Uygulamaları

Topoloji Tabanlı Güvenlik

MACsec (802.1AE): Layer 2 şifreleme
BPDU Guard/Root Guard: STP saldırı önleme
Topoloji Doğrulama: NAC çözümleri ile uyum kontrolü

Zorlu Senaryolar ve Çözümler

Hybrid Cloud Topolojileri

A diagram of a network

AI-generated content may be incorrect.

Sorun Giderme Senaryosu

Problem: VoIP'te kesintiler
Harita Tabanlı Çözüm:

QoS haritasında EF (Expedited Forwarding) önceliği kontrolü
LLDP ile switch-phone bağlantı doğrulama

Future-Proofing

Intent-Based Networking (Cisco DNA Center)
Network Automation (Ansible Playbooks)

Neden Önemli?

Sorun Giderme: Bağlantı sorunlarını hızla tespit etme.
Güvenlik: Yetkisiz cihazları veya açık portları belirleme.
Kapasite Planlama: Yüksek trafik alan bölgeleri optimize etme.
Dokümantasyon: Ağ altyapısının resmi kaydını tutma.
Maliyet Kontrolü: Gereksiz cihaz/bağlantıları ortaya çıkarma.

Profesyonel seviyede ağ haritalama, sadece cihaz keşfi değil; trafik akışlarınızın DNA'sını çıkarmaktır. Otomasyon ve API entegrasyonuyla birlikte, haritalarınız canlı birer "ağ beyni"ne dönüşerek proaktif yönetim sağlar. Özellikle SDN, IoT ve 5G ile birlikte topoloji yönetimi, ağın stratejik kontrol noktası haline gelmiştir.